curfew sa bacoor

 Di ko gets ang curfew implementation, lalo na rito sa Bacoor.

6am to 5pm lang puwedeng lumabas ang mga tao.

(At isang tao lang ang puwedeng lumabas kada bahay.)

So, kung...

1. essential worker ka sa Maynila, before 3 pm ay pauuwiin ka na para 5pm ay nasa bahay ka?

2. essential worker ka sa Maynila at 5pm ang out mo sa trabaho, mga 7pm ka nasa Cavite. Lampas curfew na. Sisitahin ka ba ng pulis? So, magkakausap pa kayo? May point of contact pa, ganon?

3. number 1 ang sitwasyon mo, bawas sahod iyan. Undertime. Mapapagkasya mo ba ang nabawasan mong kita sa gastusin ngayon? Kung hindi, ano ang itutulong sa iyo ng gobyerno? Wala? Bakit wala? Di ba, dapat meron kasi sila ang nag-utos ng mga limitadong oras at galaw sa Cavite, Maynila at iba pang bubble-bubble?

4. wala ka nang masakyan pauwi, at past 5pm na, kakausapin ka rin ng pulis? Point of contact din? Veerus spreader moment na naman?

5. nag-iisa na lang ang bus pauwi ng Cavite, sasakay ka pa rin ba kahit siksikan na ito? Ibubuwis mo buhay mo makauwi lang kasi nilimitahan na naman ng gobyerno ang mga dyip, bus, at van?

6. wala ka talagang pasok dahil sarado ang work place mo, saan ka kukuha ng pangkain? Magbibigay ba ng ayuda in the form of food o pera ang gobyerno? Kung oo, kailan at paano? Magbabahay-bahay ba sila? Araw-araw bang isa-swab test ang mga mamimigay ng ayuda?

'Apakakomplikado ng buhay, dumagdag pa ang veerus na ito. Sangtaon na nating iniinda.

Tapos pahirap pa mga patakaran ng gobyerno, na anlabo-labo naman ng implementasyon.

Ang Teorya ng Malapit (Sanaysay)

ni Beverly Wico Siy

Introduksiyon para sa librong Silat ni Adelma Salvador

Madalas na kung ano o sino ang malapit sa atin ay siya nating nababalewala, hindi naidodokumento, hindi naitatampok. 

Nitong mga nakaraang taon, napansin kong bihira ang mga akdang tungkol sa pagiging nanay. Di ko alam kung bakit.

 

Dahil ba kakaunti ang manunulat na babae?

 

At mas kakaunti ang manunulat na ina? 

 

Weird kung tutuusin, dahil ang mga nanay, kilala sa pagiging matalak, masalita. Pero bibihira ang akda na sila mismo ang nagsulat.

 

Nakumpirma kong kakaunti nga talaga ang akdang tungkol dito at isinulat mismo ng mga ina noong Mayo 2020, noong ako ay inimbitahang maging guest editor ng Ina Issue ng Dapitan Literary Folio. Inilathala ito ng The Flames, University of Santo Tomas Faculty of Arts and Letters bilang pagdiriwang ng Araw ng mga Ina. Nang makapili na kami ng co-editor ko na si Dr. Joselito delos Reyes ng mga akdang isasama sa libro, humirit ako sa coordinator na huwag munang i-layout ang manuskrito. Lumiham ako sa Editorial Board na mangalap pa kami ng mga akda na hindi lang basta tungkol sa pagiging nanay kundi isinulat din ng Tomasinong nanay. Pinagbigyan naman ito. Biláng sa daliri ang aming nasa listahan, at mas kakaunti ang nakapagsumite at naisama sa lathala.

 

Kung bibigyan ng pagkakataong magsulat, ano nga ba ang isusulat ng mga nanay?

 

Anak, asawa, tahanan, bahay, paghuhugas ng plato, paghihiwalay ng puting damit sa de kolor, pagliligpit ng kalat, pagwawalis ng sala, bayad sa upa, pagde-defrost ng ref, pagpili ng pinakamakintab na dalandan sa palengke, pagtaas ng presyo ng carrot at patatas, paghihiwa ng sibuyas. 

 

In short, ang isusulat nila ay lahat ng malapit.

 

At hindi tayo fan ng mga bagay na ito. Araw-araw na nga nating nakakasalamuha, ay, bakit pa natin iha-highlight, bakit pa nga ba isusulat, bakit pa natin babasahin? Parang hindi natin ito ikatatalino. Araw-araw na nga, ang lapit-lapit pa. Walang bago riyan. Walang matututuhan.

 

Siguro, ito rin ang dahilan kung bakit di tayo masyadong nagsusulat tungkol sa sarili nating kalye, komunidad, bayan. Sa isang writing workshop na dinaluhan ko bilang tagapagsalita ilang taon na ang nakakaraan, ang napagkasunduang paksa ay trapik. Out of 14 writers, isa lang ang nagbanggit ng pangalan ng kalye sa kanyang akda. Takang-taka ako. Bakit ayaw idokumento ang pangalan ng mga kalye? 

 

Kasi naman, ano ba ang meron sa kalye, komunidad, bayan natin kundi kapitbahay na nakakainis, tumpok-tumpok na tae ng aso, lagas at tuyot na mga dahon, ispageting kawad ng Meralco, cable, telepono, isang pirasong elementary school para sa buong populasyon, agnas nang ospital, matandang pamilyang kaytagal nang politiko? And we do not think that these are worthy to be the center of our written works. We do not believe that these are worthy of the time of the readers.

 

Para iyan lang. Maliit na bagay ang domestiko. Hindi importante ang malapit. Hindi tayo bilib sa malapit. 

 

Ito rin marahil ang dahilan kung bakit mas malaki ang paghanga natin sa mga nag-aral sa malayo. Mas malayo, mas kabilib-bilib. Gayundin sa trabaho, mas di pamilyar sa atin, mas kahanga-hanga ang ginagawa. Paniwala natin, mas marami tayong matututuhan sa mga bagay na malayo sa atin.

 

Pero sa larangan ng panitikan, ang pag-aakda ay hindi lang tungkol sa kung may matututuhan ba o wala ang mambabasa. Ito ay tungkol din sa paglalahad, sa pagbabahagi, sa pagpapahayag ng tao na nagsusulat.

 

Simple lang.

 

Ang pag-aakda ay tungkol din sa pagbibigay ng pagkakataon na makapaglahad, makapagbahagi at makapagpahayag. Sa sinumang nais magsulat. Lalo na sa mga tao na kadalasan ay binabalewala lang natin. Kasi nga, ang lapit-lapit lang nila. Masyadong karaniwan. Gayon din marahil ang kanilang papaksain sa akda. Malapit, karaniwan, pamilyar.

 

Na siyang laman ng librong Silat ni Adelma Salvador.

 

Totoong malapit, karaniwan, pamilyar ang mga paksa ng kanyang mga sanaysay at tula. Baka nabasa o narinig na ng marami sa atin ang mga ganitong salaysay: relasyon sa sariling ina, sa sariling ama, mga kaibigan, first love, dates, kasal, pag-aasawa, pag-aanak, pagpapalaki ng batang lalaki, pagpapalaki ng batang babae, paghatid at sundo ng mga anak sa eskuwela, pag-aasikaso sa tumatandang mga magulang.

 

Malapit, karaniwan, pamilyar.

 

Kaya, bakit pa babasahin ang Silat?

 

Dahil ang mga akdang ito ay hindi lang paglalahad ng danas, paglalahad din ito ng mga bagay na dapat gawin ng mga lalaki.

 

Sa madaling salita, ang nagpapaangat sa Silat ay ang talino ni Ka Ade sa pagsasabi ng solusyon para makapaglahad at para makapagsulat ng danas ang mga babae, partikular na ang mga nanay.                                                                                                                                                                                                                                                  

Sa buong libro ay kitang-kita mo ang struggle ng isang babae at ina na mabalanse ang kanyang buhay. Sa pag-usad mo sa libro, masasaksihan mong lumalaki ang kanyang mundo. Pamilya at sarili. Pamilya, sarili, at simbahan. Pamilya, sarili, simbahan, at kaibigan. Pamilya, sarili, simbahan, kaibigan, at bagong komunidad. Komunidad ng panitikan. Kitang-kita mo rin ang panloob niyang pakikipagtunggali, napakarami niyang alinlangan sa sariling kakayahan, lalo na kung ito ay tungkol sa pagsusulat. Bawat pag-usad mo sa akda, natitingkal nang paunti-unti ang mga alinlangan na ito.

 

Ano ang dahilan ng pagkakatingkal ng mga alinlangan na ito?

 

Ang talino, lakas at panahon (TLP) na ipinupuhunan niya sa mga bagay na kanyang gusto. Gaya ng pagtula. Ng pagkatha.

 

Hangang-hanga ako sa paraan ng kanyang pagsasabi na para siya ay magkaroon ng TLP sa mga gusto niyang gawin, sa sarili niyang mga pangarap, kailangang maglaan ang mga lalaki sa kanyang buhay ng TLP sa mga bagay na pansamantala niyang iiwan: pag-aasikaso ng bahay, bunsong anak, mga domestikong gawain, at marami pang iba.  

 

Naroon nga ang kanyang asawa, dalawang anak na lalaki, at sariling tatay, taga-supply ng sarili nilang TLP bilang kahalili ni Ka Ade. Mga nasa background lamang. Because they know, it is Ka Ade’s time to shine.

 

Makikita rin ang TLP nila sa pinakapaborito kong mga piyesa: ang sanaysay tungkol sa pagdalo ni Ka Ade sa LIRA workshop, ang mga struggle niya sa pagsusulat, ang love story nilang mag-asawa, ang mga challenge nila sa pagnenegosyo, at ang pangkaraniwang araw na isinabay siya ng kanyang ama papunta sa simbahan.

 

Klaro.

 

Isang mensahe sa mga lalaki ang librong Silat.

 

Sabi nito: ang TLP ninyo, guys, ay hindi lang para sa sarili ninyong mga pangarap. Ito ay para din sa pangarap ng mga babae, lalo na sa mga ina.

 

Ang smooth ng pagkakalahad. Banayad na banayad. Hindi nang-uurot ng konsensiya. Hindi nagde-demand. Hindi galit kundi tigib ng pagtitimpi.

 

Ito pa lang ay dahilan na para buklatin ang librong Silat.

 

Sa mga kapwa babae, sa mga kapwa nanay, magpatuloy tayo sa pagsusulat tungkol sa malapit. Huwag itong maliitin, huwag balewalain.

 

Para mas malayo ang ating marating.

 

Beverly Wico Siy

11 Setyembre 2020

Bacoor, Cavite

 

Ang unang bersiyon nito ay nalathala noong Mayo 2020 sa UST Dapitan Literary Folio na Ina ang tema.

Setyembre na

helo kumusta? 

omg ngayon lang ako uli makakapag-blog mula nang magka-lockdown. iniuwi ko na ang computer sa opisina. para makapagtrabaho ako rito sa bahay. napakahirap kasi na cellphone lang ang gamit ko sa pag-coordinate, pagsusulat at sa pag-e-email. 

andito ako sa dating kuwarto ni ej. kinonvert na namin into an office cubicle hahaha saka isolation room. nagkalagnat nang ilang araw si papa p. dito siya natulog. 

ok naman na siya ngayon, medyo sira lang ang tiyan. pero dati pa niyang kaso ang pagkasira ng tiyan niya. ewan ko bakit hindi gumagaling. kaya siguro, hindi siya palalabas ng bahay e. 

pag nagkapanahon ako ay ipo-post ko rito ang mga mahaba kong akda sa fb. doon na ako naglalabas ng mga saloobin in the past few months. paminsan-minsan, nakakapagsulat din ako sa journal. inatake ako ng lungkot at sakit ng ulo, since pagpasok ng sept 1 at during papa p's sick days. di rin kasi nakapasok ang kasambahay namin, mag-isa akong nagtatrabaho sa bahay at nag-aalaga ng mga bata. pinipilit kong magtrabaho pero wala, ang hirap talaga. ang ending, akala ko, mamamatay ako sa pisikal na hirap at guilt. 

alam mo ang nangyari, nag-autopilot utak ko. i took in everything one minute at a time. 

pero grabe ang suffering ko. i was wishing for death to come and take me, mga ganyang feels. habang naghuhugas ako ng plato, habang nagpapainit ng tubig, habang nagdidilig, habang nagpapakain ng bata. sabi ko, bat ganito, bat ang lungkot, bat puro pagdurusa ang naiisip ko, bakit wala akong madamang pag-asa, bat parang walang katapusan ang kirot sa dibdib ko. naglinis ako, nagbuhat ng mabibigat. inilipat ko ang mga gamit sa garahe papunta sa space sa may pagitan ng bahay at gate. ang goal ko, naging per gamit. per box. per lalagyan ng sapatos. per square meter ng kalat. 

wala akong routine. sabog ang bawat araw namin. ang constant lang ay magdidilig ako sa umaga at hapon. hindi puwedeng maka-skip ako ng pagdidilig. 

lagi kong sinasabi sa sarili ko sa dami ng mga kailangan kong gawin, isa-isa lang. matatapos din ito. isa-isa lang. small pep talk that went a long way, tangina, thank god. 

nakaka-depress talaga noong panahon na iyon. i was like, ano pa ang silbi ng lahat ng danas na ito, kung puro hirap, asan na ang ipinapangako ng buhay na after ng paghihirap ay saya naman? na-scam ako a. hindi pala ganon. and it was such a waste of precious neurons! hahaha napaniwala ako. 

life doesnt operate that way pala. 

scam nga. 

also, ang hirap maging babae. laging fight for your space ang mode. nakakapagod. men dont give in. why would they? sila ang nakikinabang. nasa advantageous position sila, why would they care about you? sori ka na lang, ganon. 

at ang problema, they dont see this as a problem. para sa kanila, normal ang lahat ng bagay. na pa-token-token lang ang presence ng babae. hindi talaga sila naniniwala  na what we are doing is something significant. na what we are doing is something great. at makakatulong din sa kanila bilang tao. 

ngayon, poy told me to isolate. ako naman kasi ang sumakit ang lalamunan. and something else also happened to me that really made me panic. potah. 

mamamatay na ba ako? 

you know what i thought about when i thought im gonna die? 

"paano ang mga pangarap kong gawin na libro? andami pa non!" 

at

"anliliit pa ng mga anak ko!"

thank god may tungkol sa pamilya hahaha

so napa-on ako ng computer and some work got done. hay shet. dami ko backlog, so i am so happy nabawasan kahit konti. gusto kong magsumite nang magsumite ng mga akda. i want to get published. i want to write again. i want to create books again. 

at nagbabalik nga pala ang iso work namin sa ccp. we have to update our iso docs! 

so... merry christmas!

Sampung Bagay tungkol sa Pagiging Nanay (Sanaysay)

 

Sampung Bagay tungkol sa Pagiging Nanay

ni Beverly W. Siy

Ang hirap ng may maliliit na anak. 41 years old na ako, ang hirap. Physically, mentally, emotionally draining.

1. Iyong gusto mong makipaglaro sa kanila, pero may trabaho ka, and at the same time...

2. mas gusto mo palang magtrabaho na lang kaysa makipaglaro sa kanila.

3. Nakakaubos ng enerhiya ang presensiya ng mga bata, kapag kasama mo sila nang buong araw.

4. Matanda na ako para dito, ako lang ito. Masaya lang sa pictures, pero physically exhausting.

5. Pag nakatanga lang ang mga anak mo, nakaka-guilty na may ginagawa kang iba habang sila ay nakatanga. Kahit para sa trabaho o para sa sarili naman ang ginagawa mo. Ang sakit sa ulo at dibdib.

6. Pag katabi ko si Dagat, at tahimik siya, wala akong masabi. Kinukuha ko ang cellphone ko para mag-Facebook. Ampota, anong uri ako ng nanay? Nabagot sa sariling anak na autistic? Tanginang nanay iyan.

7. Pag katabi ko si Dagat, tapos para siyang bulate sa pagkilos-kilos, biglang tutuwad, magha-half tumbling, wala na naman akong masabi. Walang lumalabas sa bibig ko.

8. Alam kong mahalaga ang pakikipag-usap sa bata, normal man ang bata o hindi. Napanood ko ito sa mga video tungkol sa speech and children development, nabasa ko sa mga article. Oo, nag aaral ako tungkol sa kondisyon ng anak kong si Dagat. But does that make me a better parent? Sa tingin ko, hindi. Kasi nagbababad ako sa cellphone ko! Mas gusto ko iyon kaysa makipag-interact kina Dagat at Ayin.

Kaya, lately, inumpisahan kong bilangin ang mga pagkakataon na nakikipag-usap ako kay Dagat. Mali. Inumpisahan kong bilangin ang mga pangungusap na sinasabi ko sa kanya. Sumagot man siya o hindi. So, dati, dalawang pangungusap sa isang araw. Ngayong lockdown, tatlong pangungusap na sa isang araw. Tapos naisip ko, kasama nga nila ako buong araw, pero iniiwasan ko sila! Para sa sarili kong katinuan!

9. May naisip akong tip sa pagiging magulang ng maliliit na bata. Ito ay para sa full-time employees din. Sa opis ka man nagtatrabaho o sa bahay.

Tawagin natin itong sachet parenting.

As in, sachet ng shampoo. Kontian mo lang. Gano’n. Retail tayo. Para di ka maloka.

Kung nag-effort kang maghanda ng gawain ng bata para sa isang maghapon, tapos ginawa nga iyon ng mga bata for about 20 seconds, tapos ayaw na nila, don't explode. Ibaba mo kutsilyo. 'Wag saksakin ang sarili o ang mga bata.

E, gano’n talaga.

Kaya, huwag ka nang mag-effort.

Kung ano ang nandiyan, gamitin mo. Iyon na iyon. Mag-improvise ka ng gagawin ng mga bata gamit ang mga bagay na abot-kamay mo ngayon.

At huwag kang umasa na maaaliw sila for hours.

Fake news ang mga laruan o activity na nagsasabing "kids will be entertained for hours!" Scam 'yan.

Pag nanawa sila sa isang bagay, move sa next, isip uli ng iba. Sachet-sachet ng laro. Sachet ng time with them. Balikan mo ang tinatrabaho mo nang saglit. Tapos balik ka uli sa mga bata.

Ngayon, sachet of a good mama ka, mamaya sachet of a bad mama ka, pero good employee. Mamayang gabi, sachet ka ng good volunteer. Bukas nang madaling araw, sachet ka ng good daughter sa sarili mong nanay. sa tanghali, sachet ka ng good mama uli sa mga anak mo. Sachet ka ng good wife o co-parent sa iyong asawa. Then a few minutes later, sachet ka uli ng good officer of a writers organization.

Huwag mong abusuhin ang sarili mo.

Lalo na ngayon, may nababalitaan ka nang mga kaanak at kaibigan na nagpopositibo sa COVID, nabalitaan mo rin na namatay ang isang recipient ng relief goods na inasikaso mo sa Visayas. Aksidente daw.

Sachet ka na rin tumanggap ng balita sa inefficient at nakakalitong national government. Do not internalize. Bukas kasi, may bago na naman silang patakaran.

Ang hirap maging magulang sa panahon ngayon.

Kaya iyong mga walang anak diyan, o walang mabigat na responsibilidad na kagaya ng anak, i-maximize n'yo ang oras n'yo! Gawin n'yo na ang lahat ng gusto n'yo.

10. Because parenting may make you feel fulfilled. But it may also slow, slow, slow you down.

emergency break

sarado stock market starting march 17.

ang good news, mahihinto ang tuluyang pagbagsak ng mga presyo ng stocks.

ang bad news, hindi naka-pull out ng pera ang mga gustong mag-pull out.

hopefully, after all this, akyat uli ang stocks.

this too shall pass!

#veeruskalangfilipinokami

may withdrawal na naganap

update, guise:

may withdrawal na naganap! wagi ang lola n'yo ngayong gabi na ito!

at sinamantala ko talaga dahil minsan lang 'to. sinaid ko hanggang sa wala na siyang mailabas.

suko na, suko na!

sabi ng atm card ko.

withdrawal

nakow, kailangan kong lumabas para mag-atm!

pag-uwi ko, may magaganap na naman na hubaran at wasiwasan ng alkohol.

bale, i-update ko na lang kayo kung maka-iskor ako this time kay papa p. o kung may withdrawal na mangyayari.

#pera
#withdrawalngpera
#anube